Ferðalög eru og hafa verið mín helsta ástríða allt frá því ég man eftir mér. Tjaldútilegur og jeppaferðir með styttri eða lengri gönguferðum yfir sumartímann hefur átt stóran þátt í að móta mig á barns og unglings árunum. Ég ferðaðist með ömmu og afa, mömmu og pabba, og frændsystkinum úr stórfjölskyldunni og naut hverrar stundar. Það er því nokkuð skrítið finnst mér hvað ég uppgötvaði hjólið seint. Ég hef samt átt hjól síðan ég man eftir mér. Ég hjólaði allra minna ferða á Akranesi þar sem ég ólst upp, en einhvern vegin datt mér aldrei í hug að ferðast á því.

Það var ekki fyrr en ég uppgötvaði Fjallahjólaklúbbinn að kviknaði á perunni. Ég hafði reyndar séð útlendinga hjóla um landið, en ég vorkenndi þeim af því ég hélt þeir væru svo fátækir að þeir hefðu ekki efni á bílaleigubíl eins og allir hinir. Seinna komst ég að því að mörg hver þessara alvöru hjóla með búnaði kosta á við bíl. Ástæðan fyrir því að hjóla frekar en að aka bíl eða mótorhjóli er tengingin við náttúruna og umhverfið sem maður fær með því að fara hægar yfir. Takmark ferðalaga er jú upplifunin sem maður lifir á leiðinni og/eða staðnum sem maður fer á en ekki fjölda kílómetra sem maður fór yfir ekki satt?

Þversagnir í öryggismálum hjólafólks

Ekki er allt sem sýnist í öryggismálum hjólafólks. Það sem virðist góðar hugmyndir hefur oft þveröfug áhrif í raunveruleikanum. Það er mikilvægt þegar reynt er að auka öryggi og efla hjólreiðar að ekki séu endurtekin mistök annarra þjóða þar sem illa hannaðar hjólabrautir og hjólareinar hafa reynst auka slysahættu en ekki draga úr henni. Hjálmaskylda hefur allsstaðar minnkað hjólreiðar án nokkurs árangurs í slysatölum enda koma hjálmar ekki í veg fyrir árekstra meðan kennsla í samgönguhjólreiðum kennir fólki að forða slysum og gefur fólki skilning á því hvernig best er að staðsetja sig umferðinni. Allt of mikið af umræðunni um hjólreiðar fjallar um hættur og öryggismál þegar raunin er sú að þær eru alls ekkert hættulegar heldur þvert á móti það sem líklegast er til að lengja lífið og bæta heilsufarið. Hjólreiðar eru hollari, ódýrari, öruggari og umhverfisvænni en flestir aðrir fararmátar.

Á samgönguviku 2007 kom hingað einn helsti sérfræðingur um þessi mál í Bretlandi og víðar, John Franklin. Bók hans er notuð sem kennsluefni fyrir þjálfun í miklu átaki þar og víðar með það markmið að auka notkun reiðhjóla til samgangna fólks á öllum aldri. Hann hélt meðal annars fyrirlestur um þversagnir í öryggismálum hjólafólks og vitnaði í ótal rannsóknir og slysatölur máli sínu til stuðning. Íslensk stjórnvöld gætu lært mikið af honum og sparað sér dýr mistök sem eru augljós okkur sem raunverulega notum hjól.

Við fengum leyfi til að þýða þennan fyrirlestur og mælum með að allir lesi hann.

Seinast liðinn laugardag fór ég við annan mann í dagsferð sem var svo að segja ákveðin samdægurs. Veðrið skartaði sínu fegursta eins og myndirnar sem hér fylgja með sína. Á leiðinni inn í Hafnarfjörð undir lok ferðarinnar var því miður orðið of skuggsýnt til myndatöku en þar fórum við um einstaklega skemmtilegan stíg sem liggur úr nýja hringtorgahverfinu yfir í Ása hverfið fram hjá Ástjörn. Mæli eindregið með þessum stíg fyrir þá sem eiga leið þarna um því hann var afbragðs skemmtun.

Ferðin reyndist vera rétt um það bil 60 km í heild og mjög vel heppnuð í alla staði. Þó vil ég bend fólki á að á hæsta punkti ferðarinnar var mjög hált og því nánast nauðsinlegt að vera á negldum dekkjum ef fara á þar um í kuldatíð. Að öðru leyti þarf lítið annað í svona ferð en bara góða skapið og eitthvað heitt að drekka til að hlýja sér aðeins á miðri leið. Ágætt neyðarskýli er á leiðinni sem vel þess virði er að stoppa í fá sér aðeins í gogginn og heitt með því.

París er með hjólavænustu borgum heims. Þar eru yfirvöld ekkert hikandi við að gefa hjólum og almenningssamgöngum forgang í gatnakerfinu. Ýmislegt er gert til að auðvelda fólki að hjóla um borgina, hjólabrautir, hjólareinar, hjólavísar á götum, forgangsakreinar með almenningsvögnum og núna í sumar var ráðist í stórkostlegt verkefni með 10 ára samningi um almennings leiguhjól sem kostar lítið sem ekkert að nota. Ég var á ferð um París 2002 og tók þá þessar myndir af aðstöðunni þar.

Til samanburðar fylgja með nokkrar nýjar myndir frá Reykjavík í tilefni laga sem liggja fyrir alþingi um að banna hjólreiðafólki að nota forgangsakreinar þvert á markmið ríkisstjórnarinnar um að skipulega verði unnið að aukinni notkun vistvænna ökutækja.

Á vordögum fór klúbburinn í hina árlegu Nesjavallaferð. Ferðin var í þetta skiptið farin undir forystu Magnúsar Bergssonar og var þátttaka góð. Vart hefði tímasetningin getað verið betri því sömu helgi voru alþingiskosningar og eurovision. Það var því ljóst þegar lagt var í hann að líklega myndu skapast líflegar umræður í heitapottinum um kvöldið.

Góður andi var í hópnum og við fengum fínt veður eins og sjá má á myndunum. Ferðin gekk í alla staði vel og vonandi sjáum við alla þá sem komu með aftur á næsta ári og fleiri til.

Nú þegar skammdegið er skollið á er ekki úr vegi að rifja upp myndir frá liðnu sumri. Ég fór í einstaklega vel heppnaða helgarferð á Þingvelli um Gamla Þingvallaveginn og þaðan um Leggjarbrjót niður í Brynjudal.

Ég fékk frábært veður báða dagana eins og myndirnar bera með sér og þær hreinlega halda í mér lífinu fram til næsta sumars þessa dagana.

Fyrir þá sem vilja takast aðeins á við fáfarnari slóða og vegi er vel hægt að mæla með þessari leið. Hinsvegar mæli ég frekar með því að menn fari Leggjarbrjót alveg niður í botn þar sem það reyndist frekar erfitt að brjótast í gegnum kjarrið niður í Brynjudal. 

Alda Jóns hjólaði yfir Arnarvatnsheiðina sumarið 2001. Lesið ferðasöguna og skoðið myndirnar.

Fyrir utan það að hjóla um þjóðvegi Íslands er annar spennandi valkostur sem vert er að skoða og það er að hjóla um sérmerktar hjólaleiðir evrópu. Meira 

Klúbburinn fór í skemmtilega ferð um vestfirði í júní 1999 eins og Jóhann Leósson segir frá hér.

Darren Swift kom hér og hjólaði um landið á handaflinu einu saman í hjólastólnum sínum sem var með einföldum hætti breytt í handknúið þríhjól. Lesið hér um útbúnaðinn hans og hér er umfjöllun hans um ferðina og ferðamátann.

Fyrsta ferðalagið er nokkuð sem margir mikla fyrir sér en stundum þarf maður bara að drífa sig af stað eins og Alda gerði þegar hún hjólaði til Þingvalla í útilegu í fyrsta skiptið, og það með alla fjölskylduna. Lesið pistilinn

Skagfirska 8an er hjólakeppni í frábæru umhverfi.  Hún er ekki haldin af klúbbnum en það er óhætt að segja að félagsmenn ÍFHK og einnig HFR fjölmenntu í keppnina og var fólk almennt mjög ánægt með keppnina.  Ekki voru allir að keppa að titli heldur bara að taka þátt í ferðinni og hafa gaman af.  Skoðið svipmyndir úr Skagfirsku 8unni 7. og 8. ágúst 1999.

Í enda maí 1998 förum við létta helgarferð til Nesjavalla sem henta bæði fjölskyldufólki og nýliðum, enda hafa þarna margir farið sína fyrstu ferð hjólandi út úr bænum. Þeirra á meðal var Bára Bryndís Sigmarsdóttir og hér má lesa hennar sögu. Skoðið myndir Páls úr ferðinni eða lesið ferðasögu Öldu Jóns. Hér eru svipmyndir úr Nesjavallaferðinni 1999 sem Björgvin tók og frásögn Gísla Guðmundssonar.

Í enda veiðitímabilsins í Veiðivötnum, í enda ágúst, höfum við farið í létta helgarferð á hálendið í einstöku umhverfi Veiðivatna og Jökulheima sem alltof fáir hafa kynnst. Hér eru myndir úr fyrstu ferðinni 1997 sem Ólafur Rafnar Ólafsson tók og annað myndagallerí með myndum Jóns St. Kristjánssonar.  Jón Örn skrifaði svo um viðburðaríka ferð okkar 1998.  Hér eru svo svipmyndir úr Jökulheimaferðinni 1999, þar sem var farið upp að jöklinum.

Ein vinsælasta ferð klúbbsins var lengi vel Landmannalaugaferðin í byrjun september. Hér eru nokkrar myndir úr ferðinni 1995 sem Páll Guðjónsson tók, ferðasagan eins og Guðbjörg Halldórsdóttir upplifði ferðina og aftur eins og Gísli J. Guðmundsson upplifði hana. 1994 sem Guðrún Ólafsdóttir tók.  Þessi ferð hefur reyndar verið í pásu síðustu sumur. Gísli hjólaði líka um vestfirði sumarið 1996, hér er stutt frásög frá þeirri ferð.

"Sumir eiga bíla og aka þeim, eins og þeim þóknast um landið. En við getum ekki öll átt bíla. Það er heldur ekki nauðsynlegt. …ég á skemmtilegri farkost en bílinn. Það er Skjóna mín. Skjóna mín er reiðhjól, og heitir eftir henni Skjónu litlu, sem ég eignaði mér, þegar ég var heima. Ég hef farið nær alla akvegi landsins á Skjónu minni, og aðalvegina oft." Svona skrifaði Oddný Guðmundsdóttir um ferðalög sín og viðrar skoðanir sínar í bland.

Marty Basch hjólaði umhverfis Ísland sumarið 1996 á leið sinni eftir heimskautabaugnum og hafði ferðatölvu með sem hann notaði til að fá sögu sína birta jafnóðum á internetinu.

Arnþór Helgason og Elín Árnadóttir hjóluðu frá Reykjavík á Austfirði en notuðu aðra tækni en flestir. Þau fóru nefnilega á tveggja manna hjóli og með hluta af farangrinum í Bob farangursvagni. Lesið ferðasöguna og skoðið myndir úr ferðinni.     

Vorið 1997 hjóluðu þau um Skotland . Þar leigðu þau sér tveggja manna hjól, könnuðu hjólaleiðir í kringum Glasgow og tóku fjölda mynda. Lesið ferðasöguna og skoðið myndirnar.

Kalli og María hjóluðu saman austur á Austfirði og norður á Akureyri þar sem leiðir skildu en Kalli hélt áfram á Vestfirði og áfram. 20 myndir.

Jón Örn hefur verið fararstjóri í mörgum ferðum klúbbsins en líka í ferðum með erlendum túristum sem setjast á bögglaberana, segja "hott hott" og leggja svo kollhúfur þegar ekkert gerist.

Feðgarnir Konni og Elli eru einnig með skemmtilegar heimasíður sem vert er að heimsæka, með myndum úr ferðum og ýmsum fróðleik 

Sverrir Kiernan og félagar fóru hjólandi yfir sprengisand í júlí 2004. Skoðið vefinn

Einhverjum kann að þykja þetta undarleg spurning því allir vita að það er hægri umferð á Íslandi. En í stígakerfinu í Reykjavík eru víða línur á stígum sem eflaust eru vel meintar og ætlað að auka öryggi en hafa þver öfug áhrif. Í stað þess að nota sömu umferðarreglur alls staðar er fólk sett í þær aðstæður á stígum Reykjavíkur að brjóta helstu grunnreglur umferðarinnar. Ef ekið væri á vinstri vegarhelming myndi það augljóslega valda stór hættu í umferðinni. Ef bílar færu yfir óbrotnar línur myndi það augljóslega valda stór hættu. Ef það væri vinstri umferð vestan Krinlumýrarbrautar en hægri umferð austan myndi það rugla fólk í rýminu. Ef til viðbótar víxlaðist þetta eftir því hvort leiðin lægi í austur eða vestur myndi það rugla fólk enn fremur, en þetta er raunin á stígum Reykjavíkurborgar. Af hverju er verið að hafa fyrir því að neyða hjólafólk á stígum Reykjavíkur til að þverbrjóta þessar grunnreglur? 

Á samgönguviku Reykjavíkurborgar september 2007 kom erlendur sérfræðingur, John Franklin, og flutti erindi sem fjölluðu meðal annars um þetta atriði. Hann vitnaði í tölur um slysatíðni sem voru fjórfalt hærri meðal hjólafólks í löndum þar sem svona var ruglað með almennar umferðarreglur á stígum miðað við lönd sem létu svona línur eiga sig og allir notuðu sömu umferðarreglur alltaf.

Í þessar myndsyrpu reyni ég að hjóla eftir svokallaðri leið tvö í stígakerfinu, leið sem á að liggja hringinn í kringum Reykjavík vestan Elliðaár, en eins og í ljós kom voru menn ansi fljótir á sér að teikna leiðir á kortið, nokkrum árum á undan áætlun.

Í sumar ákvað ég að skoða nýja hjólastíginn í álverið, enda um frábært framtak að ræða þar. Ég veit hvernig á að keyra þangað framhjá Smáranum og IKEA svo ég reyndi að finna hjólastíga sömu leið enda hefur mikið verið kynnt net öruggra hjóla og göngustíga um allt höfuðborgarsvæðið.

Ég myndaði það sem bar fyrir augun á leiðinni og það væri gaman að fá komment við textann og myndirnar.

En það er skemmst frá því að segja að það eru ekki neinar leiðir við sumar helstu umferðaræðarnar og það sem var merkt á kortum er víða stórhættulegt og engum bjóðandi. 

Er ekki mjög hollt að hjóla? Jú, um það eru flestir sammála. En hversu hollt? Er ekki líka hættulegt að hjóla, óvarinn eins og maður er, ólíkt fólki inni í bílum umlukið velprófuðum bílskeljum, auk líknarbelgja og bílbelta? 

Það er ástæða til að athuga þessi mál nánar. Hér verður ekki sagt frá neinum endanlegum sannleika, en vitnað í rannsóknir sem benda sterklega til þess að hjólreiðar eru mun hollari en margan grunar og hættan í umferðinni er mun minni en talið var.

Á síðari árum hefur umræðan um offitu farið vaxandi. Tæplega líður sú vika að ekki sé minnst á vandann. Hreyfingarleysi veldur offitu, á að giska nokkurn veginn jafnfætis við breytt mataræði. Margir sérfræðingar halda því fram að offita og hreyfingarleysi muni verða jafn alvarleg heilsuvandamál innan tíðar og reykingar eru nú, ef ekkert er að gert.

Stiklað á stóru í hjólasögunni eftir Sólver H. Sólversson Guðbjargarson
Hver hefði getað ímyndað sér skriðuna sem þýski baróninn Karl von Drais hrundi af stað!

Drais hafði fundið upp gönguvélina 1817 sem fékk viðurnefnið hóbbý hesturinn og leit út eins og tvíhjól nú til dags en þrátt fyrir að vanta fótstig var hægt að ná töluverðum hraða á góðu undirlagi.

   Á GÖTUNNI ERUM VIÐ SÝNILEG
   Það var eftir tvö alvarleg umferðarslys á gangstéttum borgarinnar að mér varð ljóst að ég varð að breyta ferðavenjum mínum. Það gekk ekki upp að þeytast um á 30 km hraða eftir stígum sem vart eru hannaðar fyrir 5 km hraða.
   Á stígunum var og er fullt af fólki, hundum, skiltum, kröppum beygjum, staurum, innkeyrslum og inngöngum húsa, ruslatunnum, blindhornum, skurðum, skyndilegum mishæðum, slám, strætisvagnaskýlum, köntum, bílum og glerbrotum.
   Svo þegar þvera átti akveg þá tróðu ökumenn á rétti mínum eins og ég væri ekki til ... eða á ég nokkurn rétt á þessum stað?

... Lazy-Boy hjólreiðamannsins

Í flestum borgum Evrópu eru menn farnir að sjá að einkabílavæðingin hefur gengið sér til húðar því að hún hefur eyðilagt alla vistvæna þróun í borgum. Víða hafa borgaryfirvöld því gripið til þess ráðs að reyna sporna við þeirri þróun. Þannig hafa t.d. yfirvöld sums staðar gripið til sérstakrar skattlagningar stórra bíla eða lagt á vegtolla í sum borgarhverfi, lokað fyrir umferð bíla og bætt almenningssamgöngur.

Samhliða því hafa flestar borgir lagt sýnilegar og nothæfar hjólreiðabrautir til að lokka sem flesta til að fara allra ferða sinna á reiðhjóli.  En reiðhjól eins og við þekkjum þau henta ekki öllum. Mörgum finnst óþægilegt að ferðast á þeim og hafa því ekki treyst sér til að nota þau nema að takmörkuðu leyti.  Ástæður geta verið margar, t.d. nára- eða bakverkur.

Nú eru að verða 15 ár frá því fyrsti Hjólhesturinn kom út. Hefur hann verið gefinn út allt frá einu tölublaði á ári til fjögurra. Það var talsverður höfuðverkur að gefa út fyrstu blöðin því þá voru tölvur vart til á heimilum. Fyrstu tölublöðin voru unnin í Works á Apple SE tölvu og prentuð út á nálarprentara. Textinn var síðan minnkaður í ljósritunarvélum ýmissa vinnustaða. Síðan var textinn klipptur niður og límdur á A-4 blöð auk mynda. Það var svo allt ljósritað aftur eftir að búið var að raða niður blaðsíðum. Síðan var reynt að hafa samband við einhverja klúbbmeðlimi sem gátu reddað aðgangi að fjölritunarvél. Undanfarin misseri hefur Hjólhesturinn verið settur upp í Quark Express af góðviljuðu fagfólki og prentaður í prentsmiðju sem kostar Fjallahjólaklúbbinn talsverðar upphæðir, ekki síst að viðbættum póstburðargjöldum sem hafa margfaldast á örskömmum tíma  

Magnús Bergsson hefur haft yfirumsjón með Hjólhestinum frá upphafi 1991. Að halda úti útgáfustarfsemi sem þessari er ekkert grín og hornsteinn um einstakt brautryðjendastarf Magga og þolinmæði að halda þessu gangandi án startkapla gegn öllum mótbárum. Hægt er að bera saman gróflega þennan ótrúlega drifkraft með því að leita að erlendum hjólreiðafélögum sem hafa álíka útgáfustarfsemi á sínum snærum eins og við. Þau félög eru nokkuð vandfundin!

   Nýtt hjólreiðafélag stofnað fimmtudaginn 11. nóvember 2004. Þetta nýja félag hefur fengið nafnið Hjólamenn og voru stofnfélagar þess 33 talsins. Félagið er starfrækt undir UMSK með aðsetur í Kópavogi.

Þessi viðburður heppnaðist með eindæmum vel. Mjög áhugaverð myndasýning og vel skreytt með feröasögunni. Það mættu um 25 manns í heildina en frá Hjólaklúbb Lýðveldisins komu 4.